Η σχέση του Έλληνα με το καπέλο

The Greek’s Relationship with the Hat

Η σχέση του Έλληνα με το καπέλο έχει περάσει από διάφορες φάσεις στην ιστορία και κουλτούρα του, αλλά δεν μπορεί να πει κανείς ότι είναι βαθιά ριζωμένο στην ελληνική κουλτούρα με τον ίδιο τρόπο που είναι σε κάποιες άλλες κουλτούρες (π.χ. η αγγλική ή η λατινοαμερικάνικη) αν και είναι κάτι πολύ κομψό και χρήσιμο.

The Greek’s relationship with the hat has gone through various phases throughout history and culture, but one cannot say that it is deeply rooted in Greek culture in the same way it is in some other cultures (such as the English or Latin American ones), even though it is an elegant and useful accessory.  

Παραδοσιακά, στον αγροτικό κόσμο οι άντρες φοράν συχνά καπέλα για πρακτικούς λόγους (προστασία από τον ήλιο).
Στη λαϊκή και αστική τάξη του 19ου και αρχών 20ού αιώνα, το καπέλο όπως η ρεπούμπλικα, η τραγιάσκα ή ο μπερές ήταν ένδειξη κοινωνικής θέσης, στιλ, ή και πολιτικής ταυτότητας.
Σήμερα το καπέλο δεν είναι καθημερινό αξεσουάρ για τον μέσο Έλληνα, εκτός από περιπτώσεις έντονης ηλιοφάνειας που και πάλι οι περισσότεροι δεν φοράνε.

 Traditionally, in rural society, men often wore hats for practical reasons, mainly for protection from the sun.
In the working class and urban society of the 19th and early 20th centuries, hats such as the fedora, the flat cap, or the beret were indicators of social status, style, or even political identity.
Today, the hat is not an everyday accessory for the average Greek, except in cases of intense sunshine and even then, most people still do not wear one.

Ως λαός έχουμε ταυτίσει το καπέλο με την αμφίεση. Το αντιμετωπίζουμε ως κομμάτι κάποιας στολής. Το έχουμε συνδέσει με την υπερβολή παρόλο που για το πρώτο μισό του 20ου αιώνα αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της δημόσιας ενδυμασίας γυναικών και ανδρών στον δυτικό κόσμο και που στην Ελλάδα επιβιώνει ακόμη στο καθημερινό μας λεξιλόγιο μέσα από κληροδοτήματα της ποπ κουλτούρας, όπως η φράση "Παίρνω το καπελάκι μου και φεύγω”.

As a people, we have associated the hat with formal attire. We tend to see it as part of a costume and have linked it with exaggeration, despite the fact that during the first half of the 20th century it was an integral part of public dress for both women and men throughout the Western world. In Greece, it still survives in our everyday language through remnants of pop culture, such as the phrase “I take my little hat and leave.”  

Η προέλευση της λέξης καπέλο είναι ιταλική – «cappello»-, από το λατινικό «cappa» που σημαίνει κάλυμμα κεφαλής.
Ο πρώτος «καπελάς» (πιλοποιός) υπήρξε γύρω στο 1529 στο Μιλάνο της Ιταλίας.
Ιδιαίτερο ρόλο στην ιστορία των καπέλων διαδραμάτισαν και τα βασιλικά δικαστήρια της Γαλλίας τον 16ο και 17ο αιώνα: Από μόδα που υιοθετήθηκε αρχικά από το δικαστήριο του «Louis XIV», έγινε μόδα η οποία σταδιακά εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη.

The origin of the word kapélo (hat) is Italian ''cappello'' derived from the Latin ''cappa'', meaning head covering.
The first “hat maker” (milliner) appeared around 1529 in Milan, Italy.

The royal courts of France in the 16th and 17th centuries also played a significant role in the history of hats: from a fashion initially adopted by the court of Louis XIV, it gradually spread throughout Europe.  

Στη Βρετανία τα καπέλα δεν αποτελούν απλώς μια πινελιά αισθητικής αλλά μια βαθιά παράδοση και ένα βρετανικό πολιτισμικό φαινόμενο.
Σύμφωνα με την Encyclopedia Britannica, αυτής της μορφής το καπέλο φοριούνταν ήδη από τον 19ο αιώνα για να «προσθέσει μια δόση μυστηρίου στην πληθωρική Βικτωριανή μόδα».

In Britain, hats are not merely an aesthetic touch but a deep rooted tradition and a distinct cultural phenomenon. According to the Encyclopedia Britannica, this type of hat was already being worn in the 19th century to “add a touch of mystery to the opulent Victorian fashion.” 

Σταδιακά η χρήση του καπέλου σε Ευρώπη και Αμερική άρχισε να γίνεται πιο ευρεία, και τις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους στις μεγάλες πασαρέλες, κυρίως χάρη στους διάσημους πιλοποιούς Stephen Jones και Philip Treacy, που σχεδίαζαν καπέλα για τη Βρετανική βασιλική οικογένεια. Πέραν των βασιλικών γάμων τα καπέλα αυτά φοριούνται σε ιπποδρομίες όπως το «Royal Ascot» και το «Kentucky Derby».

 Gradually, the use of hats in Europe and America became more widespread, particularly during the 1970s and 1980s. They began to appear on major fashion runways, mainly thanks to renowned milliners Stephen Jones and Philip Treacy, who designed hats for the British royal family. Beyond royal weddings, these hats are worn at horse racing events such as ''Royal Ascot'' and the ''Kentucky Derby''.

Το πλέον γνωστό και εξειδικευμένο κατάστημα στο καπέλο,( με μακρά ιστορία στην κατασκευή και στην εμπορία των καπέλων) στη Λάρισα είναι το «καπέλα Νέγρης» του Άγγελου Μαυρογιάννη που από το 1929 εξυπηρετεί τους Λαρισαίους και όχι μόνο, κατασκευάζοντας και προτείνοντας καπέλα για κάθε χρήση, απαίτηση και γούστο.
Μέχρι και τη δεκαετία του 1970, η επιχείρηση διατηρούσε και βιοτεχνία παραγωγής καπέλων, όμως από τη δεκαετία του ’80 και μετά οι ελληνικές βιοτεχνίες παραγωγής καπέλων που έχουν παραμείνει σε λειτουργία είναι ελάχιστες και υπολειτουργούν κατασκευάζοντας κυρίως καπέλα για εξειδικευμένες χρήσεις (ναυτικά, πηλήκια, κτλ.).

The most well known and specialized hat shop in Larissa  with a long history in hat making and retail  is “Negris Hats,” run by Angelos Mavrogiannis. Since 1929, it has been serving the people of Larissa and beyond, crafting and offering hats for every use, requirement, and taste.
Until the 1970s, the business also maintained a small manufacturing workshop, but from the 1980s onward, the number of Greek hat making workshops still in operation has become very limited. Those that remain operate on a reduced scale, producing mainly hats for specialized uses (naval caps, peaked caps, etc.).

Ρεπορτάζ – φωτογραφίες : Δημήτρης Καστανάρας
Report – Photographs: Dimitris Kastanaras