Tour of the Ottoman Monuments of the Sacred City of Giannitsa
Γιαννιτσά ή Γενιτσέ Βαρντάρ είναι η πόλη που βρίσκεται στον Ν. Πέλλας και ήταν μία από τις τέσσερις Ιερές Πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Γαζή Εβρενός κατέλαβε την πόλη το 1385, βαφτίζοντάς την «Γενιτσέ Βαρντάρ», δηλαδή «Νέο Βαρδάρι», γνωστή και ως «Βαρδάρ Γενιτζεσί» ή απλά «Γενιτζέ».
Ο στρατηλάτης έδωσε το όνομα στην πόλη, που έγινε εφεξής ορμητήριο για την κατάκτηση των υπολοίπων γειτονικών χωρών της Βαλκανικής. Η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή, ο πληθυσμός της έφτασε τους 50.000 κατοίκους σε 10.000 σπίτια, μέχρι το 1839, που η χολέρα αφάνισε περίπου το 80% του πληθυσμού.
Η πόλη το 1926 μετονομάστηκε επίσημα σε Γιαννιτσά. Με το όνομα Γενιτζέ υπήρχαν και άλλες πόλεις, αλλά αυτή ήταν τόπος προσκυνήματος, ιερή πόλη μιας και ετάφη εκεί ο στρατηλάτης Γαζή Εβρενός, κάτι που ίσως να εξηγεί την μανία με την οποία την υπερασπίστηκαν οι Τούρκοι μέχρι το 1912. Ο Στρατηλάτης Γαζή ίδρυσε και οργάνωσε τα Γιαννιτσά οικοδομώντας λαμπρά δημόσια κτίρια. Ο εγγονός του όμως, ο Αχμέτ Μπέης Εβρενόσογλου ήταν αυτός που τα ανέδειξε σε σημαντικό πνευματικό κέντρο ορίζοντας τα χρόνια της διοίκησης του ως τη χρυσή εποχή των Γιαννιτσών.
Οργάνωσε το Μπεζεστένι και έναν Μεντρεσέ, που για αιώνες υπήρξε η σημαντικότερη θρησκευτική σχολή της Μακεδονίας. Το σύστημα ύδρευσης που κατασκεύασε, επέτρεψε τη μεταφορά νερού από το Πάικο στα Γιαννιτσά διοχετεύοντας καθαρό νερό στις βρύσες και τις αυλές τους. Παράλληλα, υπηρέτησε δύο Σουλτάνους τον Μεχμέτ Φατίχ και τον Βαγιαζίτ Β’ πολεμώντας το 1462 στην κατάκτηση της Βλαχίας και το 1478 στην πολιορκία της Σκόδρας στην Αλβανία.
Σήμερα αυτά που διασώζονται και μαρτυρούν ένα κομμάτι της ιστορίας της πόλης είναι ο Πύργος του Ρολογιού, το Μαυσωλείο και τα λουτρά του Γαζή Αχμέτ Εβρενός, η οικία του Εμίν Μπέη, το Τζαμί του Σεΐχη Ιλαχή και τα λουτρά, το Τέμενος του Ισκεντέρ Μπέη και ο τουρμπές.
Μόλις μπαίνουμε στην πόλη των Γιαννιτσών, απέναντι από τα ΚΤΕΛ, βρίσκεται το τζαμί του Ισκεντέρ Μπέη, το «Μεγάλο Τζαμί». Η συνοικία της περιοχής έφερε το όνομα «συνοικία του Μεγάλου Τζαμιού». Το τέμενος χτίστηκε γύρω στο 1510-1511, από το δισέγγονο του Γαζή Εβρενός, τον Ισκεντέρ Μπέη. Είναι ένα εντυπωσιακό σε όγκο και μέγεθος κτίριο, που σήμερα δυστυχώς έχει αφεθεί στην φθορά του χρόνου. Υπέστη σοβαρές καταστροφές κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά καιρούς γίνονται προσπάθειες για την αποκατάστασή του, κάτι που ίσως σύντομα δούμε να συμβαίνει.
Giannitsa, historically known as Yenice Vardar, is a city in the Pella regional unit and was one of the four Sacred Cities of the Ottoman Empire. The city was captured by Gazi Evrenos in 1385, who named it “Yenice Vardar,” meaning “New Vardar,” also referred to as “Vardar Yenicesi” or simply “Yenice.”
The military commander gave the city its name, which then became a base for the conquest of neighboring Balkan territories. The city flourished, reaching a population of 50,000 in around 10,000 houses, until 1839, when a cholera outbreak wiped out roughly 80% of its inhabitants. In 1926, the city was officially renamed Giannitsa. While other cities also bore the name Yenice, this one was a place of pilgrimage and considered a sacred city, as Gazi Evrenos was buried there a fact that may explain the fierce defense by the Ottomans until 1912.
Gazi Evrenos founded and organized Giannitsa, constructing grand public buildings. His grandson, Ahmet Bey Evrenosoglu, further developed the city into an important intellectual center, marking its golden age under his administration. He established the Bezesten and a Medrese, which for centuries served as the most significant religious school in Macedonia. He also implemented a water system that brought clean water from Paiko Mountain to Giannitsa, supplying fountains and courtyards. Additionally, he served two sultans Mehmed the Conqueror and Bayezid II fighting in the conquest of Wallachia in 1462 and the siege of Scutari (Shkodër) in Albania in 1478.
Today, remnants of the city’s rich history include the Clock Tower, the Mausoleum and baths of Gazi Ahmet Evrenos, the residence of Emin Bey, the Mosque of Sheikh Ilahi and its baths, the Mosque of Iskender Bey, and the associated turbe (mausoleum).
Upon entering Giannitsa, opposite the KTEL bus station, stands the Mosque of Iskender Bey, known as the “Great Mosque.” The surrounding neighborhood was called the “Great Mosque district.” The mosque was built around 1510–1511 by Gazi Evrenos’ great grandson, Iskender Bey. It is an impressive structure in both scale and volume, though today it has been left to the ravages of time. It suffered significant damage during the Balkan Wars and World War I, and restoration efforts have been ongoing intermittently, with hopes for full rehabilitation in the near future.
Στην ευθεία και πηγαίνοντας για το κέντρο συναντάμε στα αριστερά μας τα Λουτρά του Γαζή Εβρενός που είναι του 14ου αιώνα και συνδέονται με την περίοδο ίδρυσης των Γιαννιτσών. Το μνημείο δεν είναι αναστηλωμένο, ούτε επισκέψιμο.
Μερικά μέτρα πιο πέρα, βρίσκεται, από την ίδια πλευρά του δρόμου, το Μαυσωλείο του Γαζή Εβρενός που είναι ίσως το σημαντικότερο από τα εναπομείναντα οθωμανικά μνημεία, μιας και πρόκειται ουσιαστικά για το ταφικό μνημείο του Γαζή Εβρενός, του στρατηλάτη που κατέκτησε τα Γιαννιτσά από τους Βυζαντινούς και έδωσε στην πόλη το όνομα της.
Το μαυσωλείο ανεγέρθηκε πάνω στον τάφο του ιδρυτή της πόλης και αποτέλεσε ιερό τόπο προσκυνήματος. Σύμφωνα με επιγραφή που αναφέρεται στην ταφή του Γαζή Εβρενός, χτίστηκε το 1417. Το μαυσωλείο είναι επισκέψιμο για το κοινό και φιλοξενεί εκθέσεις και διάφορες εκδηλώσεις.
Ο Γαζή Εβρενός, ο σημαντικός Μπέης και στρατηλάτης της οθωμανικής ιστορίας πέθανε στις 17 Νοεμβρίου 1417 και ετάφη σε αυτό το μαυσωλείο, το οποίο κατέστη τόπος προσκυνήματος για τους Μουσουλμάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παράλληλα, λειτούργησε και ως τόπος προσευχής, μία συνήθης ισλαμική πρακτική σε μαυσωλεία σημαντικών προσώπων στους οποίους αποδίδονταν ιδιότητες αγιοσύνης.
Gazi Evrenos, the prominent Bey and military commander in Ottoman history, died on November 17, 1417, and was buried in this mausoleum, which became a place of pilgrimage for Muslims of the Ottoman Empire. At the same time, it functioned as a place of prayer, a common Islamic practice for the mausoleums of significant figures who were attributed with saintly qualities.
Αυτό το κατάφωτο, λαμπρό μαυσωλείο επισκέφθηκε το 1668 ο Εβλιγιά Τσελεμπή, ο οποίος μας κληροδότησε μία εξαιρετική περιγραφή τόσο του μνημείου, όσο κα της πόλης. Μέσα στους αιώνες υπέστη παρεμβάσεις και επεκτάσεις. Μετά το 17ο αιώνα επεκτείνεται προς το νότο και αποκτά ορθογώνια κάτοψη ενώ πιθανότατα κατά το β’ μισό του 19ου αιώνα μία νέα οικοδομική φάση θα διαμορφώσει τη σύγχρονη, σε σχήμα Τ, κάτοψη. Οι τελευταίες επισκευαστικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν λίγο πριν την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων και επιβεβαιώνονται από την μαρμάρινη εντοιχισμένη επιγραφή της πρόσοψης.
Σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες στο μαυσωλείο εκτός από το Γαζή Εβρενός ήταν θαμμένα πέντε με έξι μέλη της οικογένειας του. Κατά τις εργασίες αναστήλωσης αποκαλύφθηκε στο ΒΔ τμήμα ένας υπόγειος τάφος, ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα ανήκει στο σημαντικό στρατηλάτη.
Συνεχίζοντας την περιπατητική αναζήτηση επί της Οδού Στράντζης στα Γιαννιτσά, ο επισκέπτης θα βρεθεί στο Ωρολόγι του Σερίφ Αχμέτ. Πρόκειται για ένα πύργο τετράγωνης κάτοψης, αποτελούμενο από τρία μέρη: τη βάση, τον κορμό και τη στέγη.
According to written records, besides Gazi Evrenos, five to six members of his family were also buried in the mausoleum. During restoration works, an underground tomb was discovered in the northwest section, which most likely belongs to the notable military commander.
Continuing the walking tour along Strantzis Street in Giannitsa, the visitor will come across the Clock Tower of Şerif Ahmet. It is a square plan tower, consisting of three parts, the base, the shaft, and the roof.
Η βάση είναι λιθόκτιστη επενδεδυμένη με ορθογώνιους δόμους ενώ ο κορμός είναι πλινθόκτιστος και επιχρισμένος με κονίαμα στην εξωτερική όψη. Απολήγει στη στέγη, η οποία διαμορφώνεται ως ένας ξύλινος, κωνικός πυργίσκος εντός του οποίου βρίσκονταν οι δύο καμπάνες του ρολογιού. Η τοξωτή είσοδος του πύργου βρίσκεται στη νότια πλευρά και φέρει υπέρθυρο με λίθινους θολίτες. Ο φωτισμός εξασφαλίζεται με 4 θυρίδες οι οποίες αναπτύσσονται καθ’ ύψος στην κάθε πλευρά. Από αυτές εποπτευόταν όλος ο Καζάς της Γεντζέ Βαρδάρ. Ίσως να ήταν και ένα άτυπο belvedere της Λίμνης των Γιαννιτσών.
Ο Πύργος του Ρολογιού θεωρείται ο παλαιότερος σωζόμενος πύργος που βρίσκεται σε ελληνικό έδαφος και ένας από τους παλαιότερους των Βαλκανίων.
Το 2011 έγιναν εργασίες αναπαλαίωσης του πύργου που τον επανέφεραν στη μορφή που είχε στις αρχές του 20ου αιώνα.
Λίγα μέτρα βόρεια του Πύργου του Ρολογιού βρίσκεται ο Τουρμπές, ένα μνημείο του 15ου αιώνα που για δεκαετίες είχε ταυτισθεί με το Μαυσωλείο του Αχμέτ Μπέη. Γι’ αυτό και το όνομα Τουρμπές. Πρόκειται για ένα τετράγωνο σε κάτοψη, κτίσμα καλυμμένο με τρούλο, ο οποίος εδράζεται σε οκταγωνικό τύμπανο. Οι δύο όροφοι του μαυσωλείου δεν επικοινωνούσαν. Η πρόσβαση στον όροφο γινόταν με ξύλινη κλίμακα στη βόρεια πλευρά. Δέκα τοξωτά παράθυρα εξασφάλιζαν το φωτισμό. Το μνημείο είναι χτισμένο με πωρόλιθους και πλίνθους κατά μίμηση του βυζαντινού.
The Clock Tower is considered the oldest surviving clock tower on Greek territory and one of the oldest in the Balkans.
In 2011, restoration works were carried out on the tower, returning it to the form it had in the early 20th century.
A few meters north of the Clock Tower stands the Turbe, a 15th-century monument that for decades had been associated with the Mausoleum of Ahmet Bey hence the name Turbe. It is a square plan building covered with a dome, which rests on an octagonal drum. The two floors of the mausoleum did not communicate; access to the upper floor was via a wooden staircase on the north side. Ten arched windows provided lighting. The monument is built of porous stone and bricks, in imitation of Byzantine architecture.
Χρονολογείται στο β’ μισό του 15ου αιώνα στα χρόνια του Αχμέτ Μπέη.
Όμως σίγουρα δεν είναι το μαυσωλείο του. Ο τάφος του θα πρέπει να αναζητηθεί στο Τζαμί του Σεΐχη Ιλαχή στο βορειοδυτικό τομέα της πόλης• γιατί εκεί θάφτηκε ο σημαντικός Μπέης, πλάι στον αγαπημένο του Σεΐχη. Όσο για την ταυτότητα του μνημείου, αυτή παραμένει ανοιχτή και πιθανόν να ήταν Μεντρεσές. Οι παλιοί κάτοικοι της πόλης μαρτυρούν ότι ήταν τεκές Δερβίσηδων. Πιθανόν να λειτούργησε ως τζαμί για την καθημερινή προσευχή.
It dates to the second half of the 15th century, during the time of Ahmet Bey.
However, it is certainly not his mausoleum. His tomb is believed to be located at the Sheikh Ilahi Mosque in the northwestern sector of the city, where the prominent Bey was buried beside his beloved Sheikh.
As for the identity of this monument, it remains uncertain; it was possibly a medrese. According to longtime residents of the city, it functioned as a Dervish tekke and may also have served as a mosque for daily prayers.
Στο κέντρο περίπου του μεγάλου πεζόδρομου της πόλης βρίσκεται η οικία του Εμίν Μπέη. Πρόκειται για μία νεοκλασική κατοικία η οποία χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα και αποτέλεσε την κατοικία του τελευταίου απογόνου του Γαζή Εβρενός που διοίκησε την περιοχή μέχρι το 1912, του Εμίν Μπέη. Στην αυλή του υπήρχαν πλατάνια, κυπαρίσσια και μια βρύση για να δροσίζεται ο Μπέης στο αβάσταχτο θέρος.
Διέμεινε όμως μόνο για μία δεκαετία. Μετά τη Μάχη των Γιαννιτσών (Α’ Βαλκανικός Πόλεμος) και την ήττα του οθωμανικού στρατού αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πόλη και τον Καζά σφραγίζοντας τη λήξη της οθωμανικής κυριαρχίας. Μετά την περίφημη, πολύνεκρη Μάχη τα Γιαννιτσά εντάχθηκαν στο επίσημο ελληνικό κράτος.
In the approximate center of the city’s main pedestrian street stands the house of Emin Bey. This neoclassical residence was built in the early 20th century and served as the home of the last descendant of Gazi Evrenos who governed the region until 1912, Emin Bey. In its courtyard, there were plane trees, cypresses, and a fountain where the Bey could refresh himself during the sweltering summer.
However, he lived there for only a decade. After the Battle of Giannitsa (First Balkan War) and the defeat of the Ottoman army, he was forced to abandon the city and the kaza, marking the end of Ottoman rule. Following the infamous and deadly battle, Giannitsa was incorporated into the official Greek state.
Ευτυχώς, το μνημείο έμεινε ανέπαφο από τους πολέμους που ακολούθησαν, ενώ οι δύο φάσεις αναστηλωτικών εργασιών που πραγματοποιήθηκαν κατά την μεταπολεμική περίοδο, το διατήρησαν σε άριστη κατάσταση.
Στο εγκαταλελειμμένο πλέον στρατόπεδο Καψάλη θα δούμε Το τζαμί του Αχμέτ Μπέη ή Σεΐχη Ιλαχή , σπουδαίος λόγιος του 15 Αιώνα, οπού θεωρείται πραγματικός χώρος ταφής του Αχμέτ Μπέη, βάσει του σημειώματος που συνοδεύει το όνομά του στο γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας, όσο και της αναφοράς που κάνει ο Εβλιγιά Τσελεμπή.
Fortunately, the monument remained intact through the wars that followed, and two phases of post-war restoration work have preserved it in excellent condition.
In the now-abandoned Kapsalis military camp, we can see the Mosque of Ahmet Bey, also known as Sheikh Ilahi, a notable scholar of the 15th century. It is considered the actual burial site of Ahmet Bey, based both on the note accompanying his name in the family genealogical tree and the reference made by Evliya Chelebi.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, μάλιστα, το τζαμί και ο τάφος έγιναν τόπος προσκυνήματος για πλήθος πιστών μουσουλμάνων .
Ο πλινθόκτιστος κορμός και τμήμα του εξώστη, κατά την περίοδο λειτουργίας του χώρου ως στρατοπέδου μετετράπη σε φυλάκιο. Γενικά, το κτίσμα δεν διατηρείται σε καλή κατάσταση. Μετά την απελευθέρωση της πόλης από τον ελληνικό στρατό, το 1912, ιδρύθηκε στρατόπεδο εντός των ορίων του οποίου συμπεριλαμβανόταν και το υπό εξέταση μνημείο, δεχόμενο αλλοιώσεις και παρεμβάσεις.
Η πιο χαρακτηριστική εξ αυτών ήταν η προμελετημένη έκρηξη στο βορειοανατολικό τμήμα του τζαμιού την περίοδο της χούντας των συνταγματαρχών από πυρά πυροβολικού.
Το συμβάν αυτό δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μια συνηθισμένη πρακτική στην παντοιοτρόπως σκοτεινή περίοδο της χούντας.
According to eyewitness accounts, the mosque and the tomb became a place of pilgrimage for numerous Muslim faithful.
The brick built body of the mosque and part of its balcony were converted into a guard post during the period when the site functioned as a military camp. In general, the building has not been well preserved. After the liberation of the city by the Greek army in 1912, a military camp was established within whose boundaries the monument in question was included, undergoing alterations and interventions.
The most notable of these was the deliberate explosion in the northeastern section of the mosque during the period of the military junta, caused by artillery fire. This event was not an isolated incident but rather a common practice during the dark and tumultuous period of the junta.
Τέλος, άξια αναφοράς είναι και η τυπολογία του κτηρίου. Συγκεκριμένα ανήκει σε έναν σπάνιο τύπο μονότρουλου μικρού τεμένους – mesjid, με δύο τρούλους στο προστώο. Αυτό το είδος τζαμιού συναντιόταν στα πρώτα χρόνια της οθωμανικής αρχιτεκτονικής (15ο αιώνα) και η διαφοροποίησή του από τον κανόνα έγκειται στο ότι συνήθως αυτού του είδους τα μνημεία διέθεταν μονό αριθμό θόλων στο προστώο. Το μνημείο δεν είναι επισκέψιμο.
Δίπλα στο τζαμί του Αχμέτ Μπέη ή Σεΐχη Ιλαχή βρίσκεται Το λουτρό του Σεΐχη Ιλαχή. Το μνημείο κατά πάσα βεβαιότητα έμεινε έτσι γνωστό εξαιτίας της γειτνίασης με το προαναφερθέν τζαμί. Το λουτρό του Σεΐχη Ιλαχή κτίσμα αποτελούσε ένα από τα τρία λουτρά που ανέφερε ο Εβλιγιά Τσελεμπή (τα άλλα δύο είναι του Εβρενός και του Αχμέτ Μπέη) και το χαρακτήριζε «μικρό λουτρό», σημειώνοντας παράλληλα πως «με τη θέληση του θεού όμως ένας άνθρωπος, απ’ όσων ειδών αρρώστιες κι αν υποφέρει, αν φροντίσει να μπαίνει για σαράντα μέρες συνέχεια στο λουτρό αυτό, με τη βοήθεια του Παντοδύναμου βρίσκει την υγειά του».
Finally, it is worth noting the typology of the building. Specifically, it belongs to a rare type of small single-domed mosque – mesjid , with two domes on the porch. This kind of mosque appeared in the early years of Ottoman architecture (15th century), and its deviation from the norm lies in the fact that such monuments typically had a single dome on the porch. The monument is not open to the public.
Next to the mosque of Ahmet Bey, or Sheikh Ilahi, is the Bath of Sheikh Ilahi. The monument likely became known by this name due to its proximity to the aforementioned mosque. The bath of Sheikh Ilahi was one of the three baths mentioned by Evliya Chelebi (the other two being those of Evrenos and Ahmet Bey), and he described it as the “small bath,” also noting that “by the will of God, a person, regardless of the ailments they suffer from, if they make a habit of entering this bath continuously for forty days, with the help of the Almighty, they will find health.”
Όπως και το τζαμί του Αχμέτ Μπέη, το μνημείο αυτό συμπεριελήφθη εντός των ορίων του στρατοπέδου Καψάλη, με επακόλουθο να έχει δεχτεί, κατά καιρούς, ποικίλες επεμβάσεις .
Χρονολογείται στα τέλη του 15ου με αρχές του 16ου αιώνα, ήταν μονό, με τριμερή γραμμική διάταξη, όπου οι χώροι διατάσσονταν κατά μήκος άξονα. Από το λουτρό σώζονται σήμερα πλήρεις ο χλιαρός και ο ζεστός χώρος και ελάχιστα η δεξαμενή.
Το μνημείο δεν είναι αναστηλωμένο, ούτε επισκέψιμο.
Τα Γιαννιτσά είναι μια πόλη η ιστορία της οποίας μπορεί να της προσφέρει μια ιδιαίτερη θέση δίπλα σε πόλεις που αξίζει να επισκεφτείς.
Like the mosque of Ahmet Bey, this monument was also included within the boundaries of the Kapsalis military camp, and as a result, it underwent various interventions over time.
Dating from the late 15th to early 16th century, it was a single structure with a linear three part layout, where the rooms were arranged along an axis. Today, the bath preserves the warm and tepid rooms almost completely, while only a small part of the water reservoir remains. The monument is neither restored nor open to the public.
Giannitsa is a city whose history gives it a unique place among destinations worth visiting.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου