Κονάκι Παπαγεωργίου – αγρόκτημα Μπάκραινας

Papageorgiou Manor – Bakraina Estate

Κάπου εκεί, στη δεκαετία του 1880, όταν η Θεσσαλία προσαρτάται στο ελληνικό κράτος, οι τσιφλικάδες αδελφοί Κουλουμόπουλοι αγοράζουν το αγρόκτημα της «Μπάκραινας», 36.000 στρέμματα γης, ως τσιφλίκι από τον προηγούμενο τούρκο ιδιοκτήτη της.

Με αυτόν τον τρόπο άλλωστε άλλαξαν χέρια όλες οι μεγάλες ιδιοκτησίες του κάμπου. Οι τούρκοι τσιφλικάδες εν όψει της νέας πραγματικότητας πουλούσαν τα κτήματά τους σε Έλληνες και έφευγαν άρον-άρον.

Sometime in the 1880s, when Thessaly was incorporated into the Greek state, the Kouloumopoulos brothers, large landowners (tsiflikades), purchased the Bakraina estate, 36,000 stremmas of land, as a tsiflik from its former Turkish owner.

In this way, all the large estates of the Thessalian plain changed hands. In view of the new reality, the Turkish landowners sold their properties to Greeks and left in haste.  

Το 1912 η Μπάκραινα αλλάζει και πάλι χέρια και αποκτάται από τον Στυλιανό Παπαγεωργίου, τον γιο ενός παπά από το Κατηχώρι Πηλίου, το εμπορικό δαιμόνιο του οποίου τον έφερε να ασχολείται με τη σαπωνοποιία και το εμπόριο γεωργικών μηχανημάτων στη Λάρισα. Ο επιχειρηματίας αρχικά ανέλαβε το κτήμα ως είχε, και δεν υπάρχουν ενδείξεις πως άλλαξε το ισχύον μέχρι τότε καθεστώς δουλοπαροικίας κατά τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια της ιδιοκτησίας του.
Ωστόσο, τα πράγματα φαίνεται πως άλλαξαν με την ανάληψη των ηνίων από τον γιο του, τον Γεώργιο Παπαγεωργίου.
Ο τελευταίος ήταν σπουδαία επιχειρηματική μορφή, με ιδιαίτερη αντίληψη για την πρόοδο και την οικονομική ευημερία. Μάλιστα, χαρακτηρίζεται ως «μέγας μεταρρυθμιστής» της αγροτικής παραγωγής στη Θεσσαλία.
Λάτρης της εκβιομηχάνισης και της προόδου, ο Γ. Παπαγεωργίου εγκαταλείπει το προβληματικό κολιγικό σύστημα και μετατρέπει την Μπάκραινα σε πρότυπη αγροτική εταιρεία.

In 1912, Bakraina changed hands once again and was acquired by Stylianos Papageorgiou, the son of a priest from Katichori in Pelion. His commercial acumen led him to engage in soap making and in the trade of agricultural machinery in Larissa. The entrepreneur initially took over the estate as it was, and there are no indications that he changed the existing system of serfdom, at least during the first years of his ownership.

However, things seem to have changed when control passed to his son, Georgios Papageorgiou. The latter was a prominent entrepreneurial figure, with a particular vision for progress and economic prosperity. He is, in fact, described as a “great reformer” of agricultural production in Thessaly. 

A devotee of industrialization and progress, G. Papageorgiou abandoned the problematic sharecropping system and transformed Bakraina into a model agricultural company.    

Περιβάλλει το κονάκι του με νοσοκομείο, σχολείο, φούρνους, στάβλους και σύγχρονες αποθήκες, ενώ εισάγει και χρησιμοποιεί μηχανήματα, πρωτόγνωρα για τα ελληνικά δεδομένα, όπως τρακτέρ, αντλίες, θεριζοαλωνιστικές μηχανές κ.ά.
Η πρωτοποριακή μορφή της αγροτικής εκμετάλλευσης της Μπάκραινας, η οικονομική ισχύς της οικογένειας Παπαγεωργίου καθ’ όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, καθώς και οι σχέσεις του με το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθέριου Βενιζέλου, συνέβαλαν στο να μη θιγεί η αγροτική εταιρεία Μπάκραινας κατά τις απαλλοτριώσεις που ακολούθησαν τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Στο αγρόκτημα πραγματοποίησαν την εξάμηνη κρατική τους εξάσκηση όλοι σχεδόν οι μαθητές των Γεωργικών Σχολείων της χώρας.

He surrounded his manor with a hospital, a school, bakeries, stables, and modern warehouses, while also introducing and using machinery unprecedented by Greek standards, such as tractors, pumps, combine harvesters, and more. The pioneering form of agricultural exploitation at Bakraina, the economic strength of the Papageorgiou family throughout the interwar period, as well as his relations with Eleftherios Venizelos Liberal Party, contributed to the Bakraina agricultural company remaining unaffected by the land expropriations that followed the Asia Minor Catastrophe.

At the estate, almost all students of the country’s Agricultural Schools carried out their mandatory six month state training.

Η Μπάκραινα απαλλοτριώθηκε οριστικά το 1953, όντας ένα από τα τελευταία μεγάλα αγροκτήματα που επιβίωσαν έως τότε και οι κληρονόμοι διατήρησαν μόνον 40 στρέμματα.
Το 1999 ως κληρονόμοι αναφέρονται οι: Στυλιανός, Μαρία και Γεώργιος Παπαγεωργίου καθώς και οι: Θέτις, Γεωργία και Κωνσταντίνος Βοϊβόδας.
Την ίδια χρονιά (7 Ιουνίου) το επιβλητικό κονάκι του αγροκτήματος χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ 1269/Β/18-6-1999).

Bakraina was definitively expropriated in 1953, being one of the last large estates to survive until then, and the heirs retained only 40 stremmas. In 1999, the heirs are listed as Stylianos, Maria, and Georgios Papageorgiou, as well as Thetis, Georgia, and Konstantinos Voivodas. In the same year (June 7), the imposing manor of the estate was designated a listed historical monument (Government Gazette 1269/B/18-6-1999).

Χωρίς πλέον καμία χρηστική αξία οι αξιόλογες εγκαταστάσεις του κτήματος βρέθηκαν σε αχρησία και σιγά-σιγά κατέρρευσαν.
Σήμερα το κονάκι Παπαγεωργίου αποτελεί σπίτι των πελαργών, παραμένει εκεί καταμεσής του κάμπου, μάρτυρας μιας αλλοτινής ακμάζουσας εποχής.

Having no longer any practical use, the noteworthy facilities of the estate fell into disuse and gradually collapsed. Today, the Papageorgiou manor has become home to storks, it still stands in the middle of the plain, a witness to a once prosperous era.

Ρεπορτάζ – Φωτογραφία : Δημήτρης Καστανάρας

Report – Photograph: Dimitris Kastanaras